12 نکته مهم در استفاده از تحلیل هزینه ـ اثربخشی (CEA)
1ـ هدف این تحلیل، شناسایی برنامههایی است که نسبت هزینه به اثربخشی کمتری داشته باشد.
2ـ این نوع ارزیابی کمکی به مقایسه برنامهها در بخش بهداشت و درمان که دارای اهداف
متفاوت میباشد، نمیکند.
4ـ این نوع ارزیابی برنامههایی را تحلیل میکند که اهداف آن با شاخصهایی همچون سالهای عمر به
دست آمده یا مرگ و میر پیشگیری شده قابل اندازهگیری باشد.
5ـ برای هر برنامه بهداشتی ـ درمانی مقیاسهای متفاوت اثربخشی مناسباند،
مثلاً اگر استراتژیهای متفاوت درمان یک بیماری ارزیابی میشود،
هزینه به ازای هر بیمار درمان شده ممکنه بسیار مفید باشد.
6ـ در تعیین هزینهها اگر تمام هزینهها مربوط به سال اول باشد ، تنزیل ضرورتی نخواهد داشت.
7ـ اگر سقف بودجه مشخص باشد و برنامههای متعددی باشند، در چنین شرایطی تخصیص منابع
به برنامه به ترتیب براساس نسبت هزینه به اثربخشی کمتر صورت خواهد گرفت تا زمانی که
بودجه تمام شود.
8ـ سختترین مشکل عملی در انجام تحلیل هزینه ـ اثربخشی ، نبود دادههای مناسب است.
دادههای مربوط به تأثیرات احتمالی برنامههای پیشگیری بر سلامت به ندرت قطعی است
و دادههای مربوط به هزینه نیزغالباً ناکافی است.
9- در مقایسه با تحلیل هزینه ـ فایده ، تحلیل هزینه ـ اثربخشی بهتر میتواند با مشکلات مربوط
به دادهها تطابق پیدا کند.
(چون گامی به نام تحلیل حساسیت دارد که دیدگاه های بسیاری از متخصصان و ارزشهای
تعداد زیادی از مشتریان را دخیل نموده و عدم قطعیت در دادهها را میپوشاند.)
10ـ برخیها تحلیل هزینه ـ اثربخشی را در مواردی متداخل با ارزشهای انسانی
توصیف میکنند و میگویند از نظر اصولی نباید سلامت را کمی کرد ، پاسخ این است که ضمن این
که خطرات تصمیمات غیرانسانی را باید به حداقل رساند، باید در تصمیمگیریها به راهکارها به
عنوان توصیههای کلی نگریست نه قوانین غیرقابل اجتناب.
11ـ برای این که اثربخشی برنامهها مشخص شود ، نتایج باید همگون و یکسان باشد تا بتوانند
مورد مقایسه قرار گیرد. اگر هزینهها مساوی باشد اما نتایج متفاوت، آن وقت کارآیی برنامهها
روشن خواهد شد.
12ـ تحلیل حداقل سازی هزینه ها ( Cost Minimization Analysis) نوع خاصی از تحلیل هزینه ـ
اثربخشی است که در آن فرض شده که نتایج راهکارها با هم مساوی می باشند و از این رو
وظیفه این است که راهکاری با حداقل هزینه انتخاب شود.
تحلیل حداقل سازی هزینه کاربرد چندانی در ارزیابی های اقتصادی ندارد.
پزشک ، پژوهشگر و نویسنده