عوامل مهم در تشکیل سازمان

 تشکیل هر سازمان به طور کلی با سه عامل مرتبط است


1ـ تقسیم کار:

تقسیم کار مبنایی برای اصول دیگر در سازمان است، زیرا وجود سلسله مراتب، تخصص و طبقه‌بندی وظایف در سازمان از تقسیم کار ناشی می‌گردد. در هر سیستم بهداشتی درمانی وظایف هر سازمان و در هر سازمان بهداشتی درمانی وظایف و مسؤولیت‌های هر یک از افراد مثلاً پزشک، مدیر، کارشناس بهداشت، پرستار، حسابدار، بهیار، بهداشت‌یار، انباردار، راننده و ... مشخص گردیده و به عبارت دیگر هر کدام به منظور به عهده گرفتن کاری خاص تربیت یافته و با تقسیم کاری که برای آنها پیش‌بینی شده است در تحقق هدف سازمان که ارتقاء یا بازگشت «سلامت» است، می‌کوشند. عدم تقسیم کار و مداخله افراد در امور همدیگر بی‌نظمی، توقف امور و سرانجام فنای سازمان را به همراه خواهد داشت.


2ـ اختیار و مسؤولیت :

همکاری گروهی به منظور نیل به هدف یا اهداف مشترک، ایجاب می‌نماید که فعالیت‌های افراد تحت رهبری سلسله مراتب سازمان انجام پذیرد، زیرا در غیر این صورت، بی‌نظمی و خود محوری جایگزین «سازمندی» خواهد شد و تحقق اهداف سازمان مشکل می‌گردد. لذا لازم است حدود اختیارات و مسؤولیت‌های شاغل هر شغل معلوم و مشخص شود.

هر مسؤولیتی لازمه داشتن اختیار و قدرت عمل در آن حیطه است و اختیار ناشی از مسؤولیتی است که برعهده شخص قرار داده می‌شود. مثلاً به مسؤول بهداشت محیط یک شهر باید اختیارات قانونی تفویض شود تا بتواند به فعالیت‌هایی که به عهده‌اش واگذار گردیده، انجام گردد.


3ـ روابط :

وجود روابط منطقی بین فعالیت‌های مختلف واحدها و افراد سازمان که براساس تقسیم کار به وجود آمده است الزامی است، تا بدین وسیله با کارایی لازم نیل به هدف‌های سازمان ممکن شود. البته لازم نیست که این روابط همیشه تابع قاعده بالادست و زیر دست قرار گیرد، ولی در همه حال مجاری و روش ارتباطات باید معلوم و روشن باشد.

مثلاً یک پرستار به لحاظ شغلی با پزشکان و سرپرست بخش و همقطارانش از یک سو و با بیماران و کارکنان زیر دست خود از سوی دیگر و نیز با بخش‌های دیگر و واحدهای کارگزینی و حسابداری و انبار دارویی و تجهیزات روابطی دارد که اگر بر روی نظم و روال خاص سازمانی استوار نباشد موجب اختلال در گردش کار خواهد شد.