وبلاگ دکتر خلیل علی محمدزاده

در مختار الصحاح ضمن قبول وجه تسمیه رمضان طبق قول مجمع البیان ، گفته است نماز ظهر ، نماز رمض

خوانده می شود زیرا باید آن را در اوج شدت آفتاب خواند. همان جا علاوه بر آنكه جمع رمضان را رمضانات

نوشته ، تصریح می كند كه ارمضا نیز جمع كلمه رمضان است و هم در آن كتاب رمض به معنای احتراق

نیز می باشد (5) ، كه در این صورت ماه رمضان را از آن جهت رمضان می گویند

كه با سوختن گناهان مومنان ، آنها پاك شده و زوائد روحی و روانی افراد صالح تصفیه می شود.

میبدی در تفسیر خود وجه تسمیه رمضان را اینگونه می گوید:

اشتیاق "رمضان" از "رمضا" است یا از "رمض" . اگر از رمضا است ، آن سنگ گرم باشد كه هر چه در آن نهند

بسوزد و اگر از رمض است باران باشد كه به هرچه برسد آن را بشوید.

مصطفی صلی الله علیه و آله را پرسیدند كه رمضان چه باشد؟ گفت:

ارمض الله فیه دنوب المؤمنین و غفرهالهم. (6) خدواند گناهان مؤمنان را شسته

و یامی سوزاند و آنها را می آمرزد.

ماه رمضان به خاطر نزول قرآن در آن ماه ، برتر شده است . خدواند متعال در آیه 185 سوره بقره می فرماید:

«شهر رمضان الذی انزل فیه القران هدی للناس و بینات من الهدی و الفرقان فمن شهد منكم الشهر فلیصه ...»

ماه رمضان ماهی است كه قرآن در آن برای هدایت بشر و راهنمایی و تشخیص حق از باطل نازل شده است .

پس هر كس ماه رمضان را دریابد باید تمام آن ماه را روزه بدارد...

نه تنها قرآن در ماه رمضان فرو فرستاده شده است ، بلكه كتب دیگر آسمانی نیز در این ماه نازل شده اند .

امام صادق علیه السلام در این باره می فرماید :« نزلت التوراه فی ست مضین من شهر رمضان ...»(7)

شش ، دوازده و هیجده روز از ماه رمضان گذشته بود كه به ترتیب تورات ، انجیل و زبور نازل شد و قرآن در شب

قدر فرو فرستاده شد. علاوه بر آن مصحف ابراهیم و نوح و ... در این ماه نازل شده است .(8)

پس می توان گفت كه ماه رمضان ، ماه نزول كتب آسمانی است كه خود رحمتی است

از طرف خداوند برای بندگان كه با ماه رحمت خدا سازگاری نیز دارد. 

          طبق تصریح بیشتر دانشمندان اهل سنت ، بعثت پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله نیز در این ماه انجام

پذیرفته است . بر این اساس ماه رمضان می تواند به ماه بعثت نیز نام یابد. بر اساس نظر این گروه از دانشمندان

، بعثت پیامبر در یكی از روزهای 17 و 18 و 24 صورت پذیرفت ، اینان از یك سو چون بعثت را مقارن با نزول قرآن

دانسته و از سوی دیگر و به تصریح خود قرآن ، قرآن در ماه رمضان نازل شده است

و نیز با استناد به برخی روایات ، این رای را پذیرفته اند كه مستندات آنها و دلایل مخالفان این نظریه و نظریات دیگر

به ویژه در درسنامه علوم قرآنی آمده كه خوانندگان به این بحثهای نسبتا مفصل مراجعه كنند.(9)

انس بن مالك می گوید: از رسول خدا شنیدم كه فرمود : این ماه رمضان ست كه آمده ، در آن درهای بهشت

باز و درهای آتش بسته و شیاطین در غل و زنجیر می باشند.(10)

در ماه رمضان شب قدر قرار دارد و به این وسیله یعنی به وسیله شب قدر نیز ماه رمضان از دیگر ماه های

سال متمایز می شود . همان شب قدری كه از هزار ماه بهتر است و زمین از حضور ملائكه و روح بر می شود .

در شرافت شب قدر همین بس كه اولیای الهی به خاطر درك آن ، تمام شب های سال و یا حداقل

تمام شب های ماه رمضان را تا صبح به عبادت و تضرع می پرداختند تا آن را درك نمایند . شب قدر قبل از بعثت

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله نیز وجود داشته و استمرار آن تا آخر الزمان مورد قبول اكثر قریب به اتفاق

دانشمندان است و روایات نیز آن را تاكید می كند و چون شب قدر به تصریح قرآن و استظهاری كه از آیات

سوره قدر و آیه 185 سوره بقره می شود ، در ماه رمضان قرار دارد،

پس رمضان از ابتدا تاكنون دارای این شرافت بوده است .

          غفران الهی در ماه رمضان بیش از ماه های دیگر شامل حال بندگان می شود .

به طوری كه رسول گرامی اسلام «ص » ضمن روایتی می فرماید :«...در روز اول ماه رمضان دست های

شیاطین در غل و زنجیر است و در هر شب هفتاد هزار نفر آمرزیده می شوند . وقتی شب قدر شد

خدا به اندازه ای كه در ماه رجب و شعبان و رمضان تا آن زمان آمرزیده است . می آمرزد

و بین مومن و برادرش دشمنی باقی نمی ماند ...» (11)

          در كشف الاسرار و عده الابرار خطبه ای نسبتا مفصل از پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله

نقل شده كه آن حضرت آن را در آخر ماه شعبان ایراد فرموده است .

به دلیل مفصل بودن آن ، ترجمه چند جمله را می آوریم:

«ای مردم ...ماه رمضان ماهی است كه ابتدایش رحمت ، میانه اش مغفرت و انتهایش رهایی از آتش

است ... و آن ماه صبر است و ثواب صبر، بهشت است و آن ماه تصفیه است و ماهی است كه در آن روزی

مومن زیاد می شود ...»(12) رسول گرامی اسلام (ص ) در آخرین جمعه ماه شعبان خطبه ای خواند

كه بهترین گویایی را در عظمنت رمضان دارا می باشد كه ما برای تبرك و تاثیر بیشتر بر نفوس ،

به بخشی از این خطبه اشاره می كنیم :

          « ای مردم ! ماه خدا با بركت ، آمرزش و رحمت به سوی شما رو آورده است .

این ماه نزد خدا برترین ماه هاست . روزهای آن برتر از روزهای دیگر و شب های آن بهترین شب ها و لحظات

و ساعات این ماه بهترین ساعات است . ماهی است كه به میهمانی خدا دعوت شده اید

و از كسانی كه مورد اكرام خدا هستند، می باشید. نفس های شما همچون تسبیح خدا ،

خواب تان چون عبادت ، اعمال تان مقبول و دعایتان مستجاب است .

بنابراین با نیت های خالص و دل های پاك از خداوند بخواهید تا شما را در روزه داشتن و تلاوت قرآن

در این ماه توفیق دهد. چرا كه بدبخت كسی ایت كه از آمرزش الهی در این اه بزرگ محروم گردد.

باگرسنگی و تشنگی خویش در این ماه به یاد گرسنگی و تشنگی رستاخیز باشید ،

بر فقرا و بینوایان بخشش كنید ، پیران خویش را گرامی دارید .

به خردسالان رحمت آورید و پیوند خویشاوندی را محكم سازید.

زبان های تان را از گناه بازدارید ، چشمان خویش را از آنچه نگاه كردنش حلال نیست بپوشانید.

گوش های خویش را از آنچه شنیدنش حرام است ، بازدارید ، بر یتیمان مردم شفقت و محبت كنید

تا با یتیمان شما چنین كنند ... از گناهانتان بسوی خدا توبه كنید ، هنگام نماز

دستهای تان را برای دعا به سوی خدا بلند كنید ،

مسلما وقت نماز بهترین ساعات است كه خداوند با رحمت به بندگانش نگاه می كند . وقتی می خوانندش ،

آنها را اجابت می كند... ای مردم جانهایتان مرهون اعمال تان است، پس آن را به وسیله استغفار آزاد كنید

و پشت های تان با گناه سنگین شده است ، پس آن را با طول سجود خود سبك كنید .

بدانید كه خداوند به عزتش قسم یاد كرده كه نمازگزاران و سجده  كنندگان را عذاب ندهد . روز رستاخیزی

كه مردم نزد پروردگار جهانیان قیام می كنند، هرگز به آنان آتش را نشان نمی دهد...

هر كس جلوی شر را بگیرد، روز قیامت خداوند غضبش را از او می پوشاند و كسی كه یتیمی را اكرام كند ،

خداوند روز قیامت او را گرامی دارد و كسی كه رحمتش را در  آن به دیگران برساند، خداوند روز قیامت

رحمتش را به او می رساند و كسی كه رحمتش را در این ماه قطع كند ، خدا نیز رحمتش را در روز قیامت

از او قطع كند.... و كسی كه یك آیه از آیات قرآن را تلاوت كند ،

مانند این ست كه اجر ختم قرآن را در غیر ماه رمضان برده باشد...

ای مردم در این ماه درهای بهشت بازست، پس از پروردگارتان بخواهید كه آن را به روی شما نبندد و درهای

دوزخ بسته است پس از پروردگارتان بخواهید كه آن را به روی شما باز نكند. شیاطین در این ماه در غل و زنجیرند،

از پروردگارتان بخواهید كه آنان را بر شما مسلط نكند. علی (ع) فرمود: برخاستم و عرض كردم : ای فرستاده

خدا برترین اعمال در این ماه چیست ؟ فرمود :

این ابوالحسن ! بهترین اعمال در این ماه پرهیز از محرمات الهی است .» (13)

http://www.aviny.com

پنج شنبه، بیستم تیر ماه 1392

1-  تفسیر القمی . ج ا ص 46. تفسیر صافی ، فیض كاشانی ، ج ،1 ص 126

2-  ادوار فقه، شهابی ، محمود ، ج 2، ص 41

3-  مجمع البیان علامه طبرسی ، مجلد اول ص 495

4-  المیزان ، علامه طباطبایی ، ج 2، ص 279

5-  مختار الصالح ، الرازی ، صص 257-256

6-  كشف الاسرار وعده الابرار، میبدی ، ابوالفضل رشید الدین ، ج 1 ص 495

7-  وسائل الشیعه ، علامه حرعاملی ، ج 7 ص 225 ، حدیث 16

8-  تفسیر نمونه ، آیت الله مكارم شیرازی ، ج 1، ص 645

9-  درسنامه علوم قرآنی ، جوان آراسته ، حسین ، صص 92 -77

10-  كشف الاسرار و عده الابرار ، ج 1، ص 490

11-   وسایل الشیعه ، ج 7 ص 228 حدیث 21

12-   كشف الاسرار و عده الابرار ، ج 1، ص 490